استانبول خراب و ویرانه که در سال ۱۴۵۳ تحت حاکمیت عثمانیان درآمد، طی مدت زمان کوتاهی به شکل شهری که با غبطه به آن نگاه می شد، تبدیل گردید. تشویقهای دولت در عمران و اسکان استانبول نیز، در این امر تاثیر گذار بود. همه کلیّات ساخته شده توسط افراد ثروتمند و بانفوذ دولت، که متشکل از مسجد، مدرسه، کتابخانه، حمام، کاروانسرا، بازار و بیمارستان بود، باعث تشکیل مراکز پر جاذبه ای در اطراف کلیّات گردید. داوود پاشا صدراعظم سلطان بایزید دوم یک کلیّه در محیطی متروکه و خالی واقع در ساحل مرمره ساخت.
طی مدت زمان کوتاهی، اسکان در اطراف این کلیّه، آغاز گردید. داوود پاشا دوازدهمین صدراعظم دولت عثمانی و یکی از بزرگان دولت که در ترک سازی استانبول نقش به سزایی داشت ، در سالهای بین ۱۴۸۲ الی ۱۴۹۷، به مدت پانزده سال بدون وقفه، صدراعظم بود. داوود پاشا در زمان سلطان محمد فاتح، در میان پسران جوان و بااستعدادی که از کشورهای بالکان آورده شده و پس از آموزش و تربیت، در یکی از مقامهای بالای نظامی و درباری آغاز به کار می نمودند، وارد دربارشده بود. وی در کانون اندرون ِ همایونی آموزش دیده و در دوره سلطان محمد فاتح، به عنوان بیگلربیگی ِ آناطولی و روملی یعنی سرزمینهای روملی و بالکان آغاز به کار کرده بود. داوود پاشا که در سال ۱۴۷۶ در سفرهای مجارستان و “Boğdan” یعنی سرزمینهای اطراف مولداوی امروزی شرکت نمود، در سال ۱۴۷۸، به جای سلیمان پاشا، بیگلربیگی روملی، برعهده وی گذارده شده و ماموریت فتح آلبانی به او داده شد. داوودپاشا پس از به اسارت گرفته شدن احمد پاشای هَرسِکزاده، مسئولیت جنگ با مملوکیان را نیز عهده دار شده، آدانا و تارسوس را باز پس گرفت.
داوود پاشا یکی از ثروتمندترین وزرای دوره اش بود. وی در محله ای از استانبول که نام او داده شده بود، مرکزی متشکل از مسجد، عمارت، مدرسه، مسافرخانه، دبستان و عبادتگاه، تاسیس کرد. این مرکز که به آن نام “Davut paşa sahrası” داده شد، در دوره عثمانیان، جایگاه ویژه ای داشت. پیش از رفتن ارتش عثمانی به جنگ، پرچم سلطنتی عثمانی، در این مرکز نصب می شد، قرارگاه سربازان پیاده که تحت فرماندهی وزیر اعظم به حضور پادشاه و یا سردارِ اکرم آورده می شدند، در این مکان برپا می گردید و در بازگشت نیز، دوباره با انجام مراسمی، از این محل راهی می شدند.
خصوصیات آثار واقع در کلیه داوود پاشا نیز بدین ترتیب میباشد:
مسجد کلیه که به آن پس از فتح استانبول، نامهای “Yan mekanlı”، “Tabhaneli” و یا “Ters Tabanlı” داده شد، یکی از آخرین بناهای این کلیه میباشد. اگر معماری این مسجد را بررسی کنیم ، می بینیم که شش ستون گرانیتی مسجد، با ۵ گنبد کوچک پوشیده شده است. عبادتگاه این مسجد به شکل مربع بوده و ۱۸ متر طول دارد. اتاقهای مسافرخانه که به طور جداگانه در دو طرف این کلیه قرار گرفته نیز با گنبدهایی پوشیده شده است. گرچه پایه و سرپوش مناره ای که در گوشه سمت راست مسجد میباشد، خصوصیات معماری قرن پانزدهم را دارد ولی ساقه آن پس از زمین لرزه سال ۱۷۶۶، دوباره سازی شده است. کلیه داوود پاشا تحت تاثیر زمین لرزه های سال ۱۶۴۸، ۱۷۶۶، ۱۷۸۲، ۱۸۵۵ و ۱۸۹۴ استانبول قرار گرفته، بخش اقامه نماز، محراب، مدرسه، عمارت، گنبد بزرگ و مناره آن تخریب شده است. مسجد داوود پاشا، مدرسه و دبستان، تحت کنترل معمار طاهر در سال ۱۷۶۶ توسط معمار اسماعیل و معمار عبدالله ، تعمیر شده بود.
کوچه ای میان مدرسه و مسجد واقع در کلیه داوود پاشا وجود دارد که این دو بنا را از هم جدا میکند. در ساخت مدرسه که متشکل از یک حیاط طاق دار، ۱۶ حجره و اتاق درسی با یک گنبد بزرگ میباشد، از مصالح قدیمی که در آن دوران بسیار ارزان بوده و یا از بقایای ساختمانهای دیگر استفاده می شد نیز استفاده شده است. در میان این مصالح می توان به سرستونهایی که به دوران بیزانس بر می گردد، اشاره کرد.
مدرسه، در اتش سوزی بزرگ سال ۱۹۱۸ استانبول، تحت اشغال بی خانمانها قرار گرفته به خرابه تبدیل شد. یکی دیگر از اجزای مهم کلیه، دبستان میباشد که در شرق مسجد قرار دارد. این دبستان در محل دبیرستان داوودپاشای امروزی قرار داشت. پس از زمین لرزه سال ۱۶۴۸، مشخص گردید که دبستان نیزنیاز به بازسازی دارد.
یکی از چشمه های خیریه سنگ نوشته دار که امروزه در استانبول به چشم می خورد نیز در داخل کلیه داوود پاشا قرار گرفته است. در حالی که تاریخ ساخت چشمه خیریه بر روی سنگ نوشته آن، همان تاریخ تاسیس کلیه میباشد، ولی به دلیل اینکه در آن از داوود پاشا به عنوان مرحوم نام برده می شود، می توان پی برد که چشمه خیریه پس ازمرگ داوود پاشا ساخته شده است.
حمام ِ اسکله داوود پاشا واقع در جاده ساماتیا، و میان محله های “Etyemez” و “Küçüklanga” بوده و در محلی که قدیمیترین اسکله استانبول قرار دارد، ساخته شده بود. گفته می شود حمام داوودپاشا که بیشتر ثروتش را وقف کارهای خیر و حمایت ازعالمان و هنرمندان می کرد، در اواخر قرن پانزدهم ساخته شده است. در دوران بعدی، نام این حمام به “Zırhçı” تغییر یافت.
بر اثر علاواتی که در قرن نوزدهم بر روی حمام ِ اسکله داوود پاشا انجام گرفت، شکل اصلی حمام، تغییر یافت. به قسمت جلوی این حمام، ساختمان چوبی سه طبقه ای اضافه شده و قسمت بانوان نیز در سالهای ۱۹۶۳ و ۱۹۶۴ به قهوه خانه تبدیل شد. در سمت راست ورودی داخلی حمام، یک چشمه خیریه وجود دارد. ازاین قسمت وارد بخش آب سرد و از آنجا نیز می توان به بخش آب گرم رفت. به اطراف گنبدهای حمام سعی شده است تا توسط بندهای پیچ درشت، ظاهری زیبا داده شود.
داوود پاشا دارای زمینها و سازمانهای خیریه بسیاری بود که از میان آنها میتوان به دو حمام در “Okmeydan”، ۱۳ مغازه در “Küçükhamam”، حمام واقع در اسکله داوودپاشا، ۱۲ مغازه در نزدیکی “Küçükhamam”، ۹۱ مغازه روبروی مسجد داوودپاشا، ۱۷ مغازه کوچک در حیاز مسجد، یک باغ در نزدیکی مسجد، قصر داوودپاشا، اسکله، یک بازار در نزدیکی حمام “Azepler” و باغهای خارج از استانبول، نام برد. در آمد حاصل از همه این اموال، صرف مصارف کلیه و امور خیریه می گردید. داوودپاشا که در ترک سازی استانبول به عنوان یکی از مهمترین دولتمردان عثمانی محسوب می گردد، با کارهای خیری که انجام می داد نیز، یکی از افراد فراموش نشدنی آن دوران میباشد.